Radio-astronomen omzeilen storende aardatmosfeer met nieuwe kalibratietechniek
Een internationaal team van onderzoekers, onder leiding van Leidse sterrenkundigen, heeft voor het eerst scherpe radiokaarten gemaakt van het heelal op lage frequenties. Dankzij een nieuwe kalibratietechniek omzeilden ze de verstoringen van de aardse ionosfeer. Met de nieuwe methode bestudeerden ze plasma's van oude uitbarstingen van zwarte gaten. Mogelijk is de techniek geschikt om exoplaneten te vinden die om kleine sterren draaien. De onderzoekers publiceren hun techniek in Nature Astronomy.
De techniek zorgt er voor het eerst voor dat sterrenkundigen scherpe radiobeelden van het heelal kunnen maken op frequenties tussen 16 tot 30 MHz. Tot nu toe werd altijd gedacht dat dit onmogelijk was omdat de ionosfeer op zo'n 80 kilometer boven de aarde de waarnemingen op deze frequenties stoort.
LOFAR-telescoop
De onderzoekers gebruikten de LOFAR-telescoop in Drenthe. Dat is op dit moment een van de beste radiotelescopen ter wereld voor lage frequenties. Om hun techniek te testen, bestudeerden ze een aantal clusters van sterrenstelsels die tot nu toe alleen in detail op hogere frequenties bekeken konden worden.
![](https://assets.plaece.nl/thumb/HgrVPjfdf8ly1PAhILdJz0klobzY-hAgS4wMe0Ttn-8/resizing_type:fit/width:640/height:0/gravity:sm/enlarge:0/aHR0cHM6Ly9hc3NldHMucGxhZWNlLm5sL2t1bWEtbGVpZGVuL3VwbG9hZHMvbWVkaWEvNjY0NWM3ZjdlMzhlMC9sb2Zhci1zdXBlcnRlcnAuanBn.jpg)
Bril
Dankzij de nieuwe beelden blijkt dat de radiostraling van deze clusters niet gelijkmatig over het hele cluster verdeeld is, maar dat er sprake is van een vlekkenpatroon. "Het is alsof je voor het eerst een bril opzet en niet meer wazig ziet," zegt onderzoeksleider Christian Groeneveld (Universiteit Leiden).